काठमाडौँ। पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म विधिपूर्वक गरिने श्री माधवनारायण स्वस्थानी व्रत मेला आजदेखि सुरु भएको छ।
पौराणिक तथा धार्मिक महत्व बोकेको शंखरापुर नगरपालिका साँखुस्थित शालिनदी क्षेत्रमा पहिलो दिनदेखि नै श्रद्धालुहरूको उल्लेख्य भीड देखिएको छ।
वैदिक सनातन हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले घर–घरमा एक महिनासम्म विधिपूर्वक गर्ने स्वस्थानी व्रत आज औपचारिक रूपमा आरम्भ भएको हो।
यस अवधिमा स्कन्द पुराण अन्तर्गतको केदार खण्डको माघ माहात्म्यमा वर्णित कुमार र अगस्त्य ऋषिबीचको संवादलाई स्वस्थानी कथाका रूपमा वाचन तथा श्रवण गर्ने परम्परा पनि आजैदेखि सुरु गरिएको छ।
पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि सुरु हुने यो व्रत माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म एक महिना चल्नेछ। माधवनारायणको व्रत बस्ने व्रतालुले पूर्णिमाको अघिल्लो दिन हात–खुट्टाका नङ काट्ने, एकचित्त भई निराहार बस्ने तथा पूर्णिमाको बिहान सबेरै नदीमा स्नान गरी पूजा गर्ने परम्परा रहिआएको छ। त्यसपछि मन्त्रोच्चारणसहित शंखजल ग्रहण गर्ने चलन छ।
शंखजल ग्रहण गरेपछि कसैलाई नछुने र जुत्ता नलगाउने धार्मिक मान्यता छ। माधवनारायणको पूजा नगरे स्वस्थानी व्रत अधुरो हुने विश्वास गरिन्छ। स्वस्थानी र माधवनारायणको पूजा–आराधनाले सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुने धार्मिक मान्यता रहिआएको छ।
व्रत अवधिभर व्रतालु तथा अनुष्ठानकर्ताहरू पशुपतिनाथ, फर्पिङ, दक्षिणकाली, बनेपा, पनौती, शंखमूल लगायतका तीर्थस्थलहरूमा पैदल यात्रा गर्दै दर्शनका लागि जाने परम्परा पनि रहेको छ।
