महोत्तरी। महोत्तरीका थारू र मगर बस्तीमा माघेसङ्क्रान्ति पर्वको रौनक बढेको छ।

यी दुवै समुदायको मुख्य पर्व मानिने माघेसङ्क्रान्ति नजिकिएसँगै मगर र थारू समुदाय पर्वको तयारीमा जुटेका हुन्। सौरमासको माघ सङ्क्रान्तिका दिन मनाइने यो पर्वलाई मगर समुदायले माघेसङ्क्रान्ति भन्छन् भने थारूले तिलासक्रायत भन्ने गर्छन्।

यस भेगका थारू बस्तीमा पर्वका लागि सामथ्र्यअनुसार माछाको सिद्रा, खसी, हाँस, कुखुरासहितका मासु परिकार जुटाउँदैछन्। शीतलहर पनि केही दिनयता घट्न थालेपछि पर्वको तयारी गर्न सजिलो भएको छ।

भङ्गाहा नगरपालिका क्षेत्रका भीमगढ, टिकुलिया, महुवा, भूचक्रपुर, पलारबिर्ता, थारूटोल बनरा, भङ्गाहा, मदनपट्टी, पर्सा, बखरी, करुणा, मेघरोल, हरखपुर, मझौलिया र धरमपुर थारू समुदायको बाहुल्यता भएका बस्ती हुन्।

त्यसैगरी बर्दिबास नगरपालिकाको मेघनाथटोल र गौशाला नगरपालिका क्षेत्रका निगौल, रजखोरबिर्ता, बिसरपुर र जमुनियाँ पनि थारू बसोबास बाहुल्यताका बस्ती हुन्।

यी बस्तीमा अहिले थारू महिला ‘लाई’ बनाउन व्यस्त छन्। तील, चिउरा, मुरी र जुनेलो भुटेर सक्खरको खुँदोमा मिसाएर बनाइने लड्डुलाई ‘लाई’ भनिन्छ। पश्चिम नेपालतिर थारूले यस पर्वलाई ‘माघी’ भने पनि मधेसमा भने तिलासक्रायत भन्ने गर्छन्।

यो पर्वमा छोरीचेली, ज्वाँइचेला, भाञ्जाभाञ्जी र इष्टमित्र डाकिने थारू जातिको परम्परा छ। “पर्वका लागि सबै करकुटुम्बलाई निम्ता दिइसकियो”, भङ्गाहा–४ थारूटोल बनराकी ७५ वर्षीया रामसुनरदेवी थारूले भने, “हामी अब पर्वको सर्जाम जुटाउन लागेका छौँ।”

मगर जातिमा पनि माघेसङ्क्रान्ति पर्वमा छोरीचेली, ज्वाँइचेला, भाञ्जाभाञ्जी र मितमितिनी र इष्टमित्र डाक्ने चलन छ। महोत्तरीका उत्तरीक्षेत्रका बर्दिबास र गौशाला नगरपालिकाका धेरैजसो बस्तीमा मगर समुदायको बाक्लो बसोबास छ।

“माघेसङ्क्रान्ति मनाउन छोराछोरी धमाधम जम्मा हुँदैछन्”, बर्दिबास–९ पशुपतिनगरको टोकीटोलका रामचन्द्र थापामगरले भने, “अब हुस्सु पनि फाटेर दिन राम्रा हुँदैछन्, चाडवाड रमाइलो हुने आस छ।”

मकर सङ्क्रान्ति पनि भनिने यो पर्वमा खास महत्वको मानिने तील, सक्खर, चिउरा र मुरीको बजार बाक्लै देखिएका छन्। तिलासक्रायत पर्वमा तील, चिउरा, जुनेलो र मुरीका लड्डु बनाएर कूलदेवतालाई चढाइ इष्टजनसँगै खाने, खुवाउने मैथिल परम्परा छ।